عبید شاکی

نمی‌شد گفت آدم بدبختی بود، بدبختی برای توصیف زندگی او واژه‌ی خوبی نیست، برای توصیف زندگی او باید از جمله‌ها استفاده کرد. او آدم بیچاره‌ای بود که با بدبختی زندگی می‌کرد. شاید هم آدم مفلوکی بود که با خفت زندگی می‌کرد، یا آدم خواری که با مذلت زندگی می‌کرد. او هر چه بود زندگی ترحم‌انگیزی داشت، در فقر مطلق زندگی می‌کرد. کارش یعنی تنها کاری که بلد بود انجام بدهد نویسندگی بود. نویسنده‌ای خوبی بود، هم کتاب زیاد خوانده بود و هم استعداد ذاتی داشت، اما از وقتی فقر و فاقه به سراغ‌اش آمده بود روزنامه‌ها زیاد به او سفارش کار نمی‌دادند و تحویل‌اش نمی‌گرفتند. می گفتند سیاه می‌نویسد و زندگی را تلخ می‌بیند، صاحبان روزنامه‌ها هیچکدام از وضع زندگی او خبر نداشتند، فقط می‌دانستند محتاج است اما تعداد روزها و شب‌هایی را که گرسنه خوابیده است را نمی‌دانستند. خودش هم نمی‌خواست سیاه ببیند و سیاه بنویسید، یک روز تصمیم گرفت تا چیزی درباره‌ی زیبایی جامعه بنویسد، درباره‌ی این که همه چیز خوب است، آرام است. سعی کرد زیر مجسمه‌ی «عدالت» در میدان مرکزی شهر بنشیند و درباره‌ی عدالت بنویسد. سعی کرد بنویسد که مردم خوشحال هستند، پول‌دار هستند، بیمه هستند، سعی کرد بنویسد زن‌ها سالی دو شکم می‌زایند، سعی کرد بنویسد در هر میدان حداقل یک مجسمه‌ی عدالت وجود دارد، اما هر چه کرد نتوانست. مدت‌ها بود برای نوشته‌هایش یک پول سیاه هم نگرفته بود. دیگر نمی‌توانست بنویسد و با نوشتن زنده بماند. آن روزها که می‌نوشت و پول می‌گرفت فقط می‌توانست با آن پول سیر بشود و لباس کهنه‌ای بخرد و مثل گداها زندگی کند و زنده بماند اما حالا همان پول‌های سیاه را هم نداشت. پس تصمیم گرفت کار دومی پیدا کند تا شاید روزی کسی قدر نوشته هایش را بداند.

شب‌ها می‌نشست و روزها دنبال کار می‌گشت. داشت روی یک داستان بلند کار می‌کرد داستانی به بلندی یک زندگی نکبت‌بار. انصافا داستان‌اش هزار بار از «جنایت و مکافات» بهتر بود. شخصیتی ساخته بود که هزار بار از «راسکلنیکف» بدبخت‌تر و بیمار‌تر بود. می‌نوشت، اما شک داشت در فقر و فاقه کسی اثر ادبی‌اش را کشف کند، که البته کشف هم نکردند. روزها دنبال کار می‌گشت، ابتدا نمی‌دانست برای پیدا کردن کار چه کند و به کجا برود. آن قدر گرسنگی کشیده بود که دیگر گرسنه نمی‌شد، حس می‌کرد معده‌اش از بین رفته است، شکم‌اش چسبیده بود به کمرش. پیاده‌روی روزانه برای یافتن کار فقط تشنه‌اش می‌کرد. به هر دری می‌زد اما از کار خبری نبود چون اصلا هیچ کاری بلد نبود انجام بدهد. حتا نمی‌توانست یک جا بایستد و برگه‌های تبلیغاتی را به دست مردم بدهد، تا فرصت پیدا می‌کرد پشت برگه‌ها داستان‌های کوتاه سیاه می‌نوشت. زود از کارها اخراج می‌شد چون کار را خراب می‌کرد. در طول چند ماه هر کار دومی را امتحان کرد. یک بار تصمیم گرفت دزدی کند اما هر چه می‌کرد نمی‌توانست دست در جیب مردم بکند، یک بار تصمیم گرفت وارد سیاست بشود، در حزب کارگران ثبت‌نام کرد اما چون نمی‌توانست دروغ بگوید اخراج شد. یک بار تصمیم گرفت با یک گروه مافیایی همکاری کند، اما یک روز همه‌ی آنها را به پلیس لو داد. هر چه کرد نتوانست کار دومی پیدا کند، حتا چند روزی به قبرستان رفت و سعی کرد مرده شوی خوبی بشود، اما چون در قبرستان با مرده‌ها با احترام رفتار می‌کرد اخراج‌اش کردند. ناامید شده بود و دیگر دنبال کار دوم نبود. روزها هم مانند شب‌ها روی داستان بلندش کار می‌کرد.

چند سال طول کشید تا داستان تمام بشود. داستان که تمام شد هفتاد را رد کرده بود. در هفتاد سالگی و چند روز قبل از این که بمیرد شروع کرد به نوشتن داستان‌های روشن. هر چه از کودکی‌ها می‌دانست و خاطره‌ی خوش داشت نوشت. از کودکی که بادبادک‌اش را تا آخر آسمان آبی هوا می‌کند. از مادری نگران. از دو بچه که پاهایشان را در آب سرد برکه فرو برده‌اند. از هیزم‌شکنی پیر. از دشتی پر از گل‌های زرد و سفید و از کلبه‌ای فقیرانه اما آشنا. داستان‌های روشن‌اش را که نوشت، مرد. در هفتاد سالگی جنازه‌ی او را میان هزاران برگ کاغذ پیدا کردند. یک طرف‌اش داستان‌های سیاه پخش بودند و در طرف دیگر داستان‌های روشن، انگار دو طرف تابوت‌اش را گرفته باشند. مرگ او مرگی عادی بود، کسی از مردن اش باخبر نشد اما او نویسنده‌ی بزرگی بود، دست‌کم شما دیگر این را می‌دانید.